Pożar w firmie to nie tylko straty materialne i przerwa w działalności. To przede wszystkim zagrożenie dla życia pracowników, a także dla środowiska: płonące tworzywa, chemikalia czy opakowania wydzielają toksyczny dym, a skażona woda z akcji gaśniczej może trafić do gleby i kanalizacji. Dobrze zorganizowana ochrona przeciwpożarowa w firmie pozwala ograniczyć ryzyko pożaru, a jeśli do niego dojdzie, szybko i bezpiecznie ewakuować ludzi.
W skrócie: pracodawca musi zapewnić sprzęt gaśniczy i jego przeglądy, drożne i oznakowane drogi ewakuacyjne oraz wyznaczyć osoby do zwalczania pożarów i ewakuacji. Pracowników trzeba zapoznać z zasadami ppoż. W wielu obiektach wymagana jest też instrukcja bezpieczeństwa pożarowego i okresowe ćwiczenia ewakuacyjne.
Kto odpowiada za ochronę przeciwpożarową?
Zgodnie z ustawą o ochronie przeciwpożarowej obowiązki spoczywają na właścicielu, zarządcy lub użytkowniku budynku i terenu. Muszą oni m.in. przestrzegać wymagań technicznych, wyposażyć obiekt w wymagane urządzenia i gaśnice, zapewnić ich konserwację, umożliwić bezpieczną ewakuację i zapoznać pracowników z przepisami przeciwpożarowymi. Kodeks pracy dodaje kolejne obowiązki: pracodawca zapewnia środki niezbędne do gaszenia pożarów i ewakuacji oraz wyznacza pracowników do wykonywania tych działań. Wyznaczone osoby muszą być odpowiednio przeszkolone, a ich liczba i wyposażenie powinny odpowiadać rodzajowi działalności, liczbie pracowników i zagrożeniom.
Ile gaśnic potrzeba i gdzie je umieścić?
Przepisy dotyczące ochrony przeciwpożarowej budynków określają podstawowe zasady rozmieszczenia gaśnic:
- co najmniej 2 kg (lub 3 dm³) środka gaśniczego na każde 100 m² powierzchni strefy pożarowej,
- odległość z każdego miejsca, w którym może przebywać człowiek, do najbliższej gaśnicy nie powinna przekraczać 30 m,
- gaśnice umieszcza się w miejscach łatwo dostępnych i widocznych, przy wejściach, klatkach schodowych i wyjściach na zewnątrz,
- rodzaj gaśnicy dobiera się do grup pożarów, które mogą wystąpić w danym miejscu.
Grupy pożarów to: A – ciała stałe (drewno, papier, tkaniny), B – ciecze i topiące się ciała stałe (benzyna, rozpuszczalniki), C – gazy, D – metale, F – tłuszcze i oleje w urządzeniach kuchennych. W biurze sprawdzi się zwykle gaśnica proszkowa ABC, w kuchni zakładowej gaśnica przeznaczona do grupy F, a przy serwerowni gaśnica, której środek nie niszczy elektroniki.
Co i jak często sprawdzać?
| Element | Wymaganie | Częstotliwość |
|---|---|---|
| Gaśnice | Przegląd i konserwacja zgodnie z instrukcją producenta | Nie rzadziej niż raz w roku |
| Hydranty wewnętrzne | Przegląd i konserwacja | Co najmniej raz w roku |
| Instrukcja bezpieczeństwa pożarowego | Aktualizacja, jeśli jest wymagana dla obiektu | Co najmniej raz na 2 lata i po zmianie sposobu użytkowania |
| Ćwiczenia ewakuacyjne | Praktyczne sprawdzenie warunków ewakuacji, jeśli przepisy go wymagają | Co najmniej raz na 2 lata |
| Drogi i wyjścia ewakuacyjne | Drożność, oznakowanie, oświetlenie awaryjne | Na bieżąco |
| Osoby wyznaczone do działań ppoż. | Przeszkolenie i wyposażenie | Przy wyznaczeniu i okresowo |
Jak przygotować pracowników?
Nawet najlepszy sprzęt nie pomoże, jeśli nikt nie wie, jak go użyć. Zagadnienia przeciwpożarowe są częścią szkoleń BHP: instruktaż ogólny obejmuje zasady ochrony przeciwpożarowej i postępowania w razie pożaru, a szkolenia okresowe je przypominają. Każdy pracownik powinien wiedzieć, gdzie są gaśnice i wyjścia ewakuacyjne, jak zaalarmować współpracowników i wezwać straż pożarną pod numerem 112 lub 998, a także jak użyć gaśnicy.
Obsługę gaśnicy najłatwiej zapamiętać w czterech krokach: wyciągnij zawleczkę, skieruj dyszę u podstawy płomieni, naciśnij dźwignię i prowadź strumień ruchem wahadłowym. Trzeba przy tym stać tak, by mieć za plecami drogę ucieczki, i nie podejmować gaszenia, gdy ogień szybko się rozprzestrzenia.
Pożar a środowisko – o czym często się zapomina
Profilaktyka przeciwpożarowa to także ochrona środowiska. Najwięcej szkód przynoszą pożary magazynów odpadów, opakowań i tworzyw sztucznych, dlatego tak ważne jest właściwe składowanie: z dala od źródeł ciepła, z zachowaniem przejść i w ilościach, które nie przekraczają możliwości zabezpieczeń. Substancje łatwopalne należy przechowywać w oryginalnych, opisanych opakowaniach, w wyznaczonych miejscach i zgodnie z kartą charakterystyki. Porządek na terenie zakładu, regularne wywożenie odpadów i sprawna instalacja elektryczna to najprostsze sposoby, by nie dopuścić do zapłonu.
Wsparcie specjalisty ppoż. i BHP
W małych i średnich firmach obowiązki przeciwpożarowe najczęściej łączy się z obsługą BHP. Specjalista może przygotować instrukcję bezpieczeństwa pożarowego, ocenić wyposażenie w gaśnice, przeszkolić osoby wyznaczone do działań ratowniczych i zorganizować próbną ewakuację. Przedsiębiorcy z aglomeracji katowickiej mogą zwrócić się np. do firmy Pawłowski BHP PPOŻ, która łączy usługi BHP i przeciwpożarowe. Wygodnym rozwiązaniem są szkolenia BHP Siemianowice Śląskie prowadzone w siedzibie klienta, bo pozwalają omówić zasady ewakuacji na przykładzie budynku, w którym pracownicy codziennie pracują.
Najczęstsze pytania
Czy każda firma musi mieć instrukcję bezpieczeństwa pożarowego?
Nie każda. Obowiązek zależy od rodzaju i wielkości obiektu, kategorii zagrożenia ludzi i obciążenia ogniowego. Nawet jeśli instrukcja nie jest wymagana, warto spisać podstawowe zasady postępowania na wypadek pożaru i zapoznać z nimi zespół.
Czy gaśnica po terminie przeglądu nadaje się do użycia?
Może zadziałać, ale nie ma pewności, że zadziała. Brak aktualnego przeglądu to też uchybienie wykazywane podczas kontroli. Dlatego daty przeglądów najlepiej wpisać do kalendarza razem z terminami szkoleń BHP.
Podsumowanie
Ochrona przeciwpożarowa w firmie opiera się na trzech filarach: sprawnym sprzęcie, drożnych drogach ewakuacyjnych i przeszkolonych ludziach. Do tego dochodzi porządek w magazynach i rozsądne składowanie materiałów, które chroni zarówno pracowników, jak i środowisko. Regularne przeglądy i ćwiczenia mogą wydawać się formalnością, ale w sytuacji zagrożenia decydują o tym, czy ewakuacja przebiegnie spokojnie i sprawnie.